Recept voor ouderwetse hete bliksem

Hete bliksem is een echt oud Hollands gerecht. Het is een soort stamppot die wordt gemaakt van appels en aardappelen, samen met ui en wat kruiden naar smaak. Erg lekker tijdens de koudere maanden van het jaar.
En daarnaast is het ook nog eens een erg budgetvriendelijk seizoensgerecht.

Door de eigenschappen van appels kan dit gerecht bij opdienen erg heet zijn en het blijft ook lang warm. Waarschijnlijk is het gerecht dan ook daardoor aan de naam hete bliksem gekomen.
In Duitsland wordt trouwens een vergelijkbaar gerecht gemaakt dat daar “Himmel und Erde” genoemd wordt, naar de appels (uit de hemel) en de aardappels (uit de aarde).

Hete bliksem kan op twee verschillende manieren worden bereid. Je kan het gerecht in 1 pan klaarmaken, door eerst alleen aardappels aan de kook te brengen en dan na 5 minuten de ui en appel erbij. Dan giet je na de kooktijd het water af en maak je er een mooie stamppot van.
Maar ik maak het liever met twee pannen. Eén pan om de aardappels in te koken en een koekenpan om de ui en appels in te bakken.
Dat heeft onder andere te maken met de maillard reactie: door het bakken in boter of olie kan de ui karamelliseren en dit maakt het gerecht veel smaakvoller. Daarnaast behoud je ook veel meer smaak, omdat je geen kookvocht van de appels of ui afgiet. Want iedereen die wel eens verse appelthee maakt, weet dat de appels na het koken behoorlijk smaakloos zijn, terwijl juist het water alle heerlijke appelsmaak heeft.

Wij serveerden de hete bliksem deze keer met spekjes (zoals op de foto). Traditioneel wordt hij daarnaast vaak geserveerd met bijvoorbeeld rookworst, bloedworst, klapstuk, metworst, braadworst of speklappen.
Maar de basis van hete bliksem is vegetarisch (ook eenvoudig vegan, melkvrij en lactosevrij te maken) en als variatie op aardappelpuree of geserveerd met vleesvervangers is hete bliksem ook heerlijk!

Wat heb je nodig?
– 1kg aardappelen (kruimig)
– 500 gram zure appels (bv. goudreinet)
– 500 gram zoete appels (bv. elstar)
– 1 ui
– boter of olie
– zout en peper
– optioneel: een scheutje (plantaardige) melk

Hoe maak je het?
1. Pel de ui en snij hem dan in dunne halve ringen.
Bak de uien ringen dan in wat boter of olie totdat ze glazig zijn, of karamelliseer de uien ringen door ze rustig zo’n 45 minuten op laag-middelmatig vuur te bakken, terwijl je regelmatig roert om aanbakken te voorkomen.
Schil ondertussen de appels, verwijder de klokhuizen en snij de appels in blokjes van enkele centimeters. Voeg dan de stukjes appel toe aan de ui, en bak alles samen totdat de appels zacht zijn.
2. Schil de aardappelen en kook ze in ruim water met wat zout gaar.
3. Giet de aardappelen af en voeg de appels met ui hieraan toe. Voeg nu ook zout, peper en eventueel andere kruiden naar smaak toe.
4. Stamp alles goed door elkaar, met een scheutje (plantaardige) melk en eventueel een klontje boter om het extra smeuïg te maken.
5. Serveer warm & geniet ervan!

Tips & Weetjes:
– In plaats van zoete appels kan je eventueel ook peren of stoofperen gebruiken.
– In het noorden van het land wordt er ook nog wel eens keukenstroop aan dit gerecht toegevoegd voor extra smaak en zoetheid.
– Een combinatie van zure en zoete appels is onze favoriet, maar pas het gerust aan naar appels van je eigen voorkeur. Hou er wel rekening mee dat sommige appel rassen bij het bakken al snel in moes veranderen, terwijl andere wat steviger blijven.
– Het karameliseren van de ui is optioneel, het kost een hoop extra tijd maar voegt wel veel extra smaak (en zoetheid) toe aan het gerecht.
– Voor een vegan, melkvrije en lactosevrije versie: gebruik je plantaardige melk en vervang je de boter voor plantaardige olie of een ander vegan alternatief.
Om het gerecht dan nog smeuïger te maken kan je eventueel nog een beetje plantaardige room op het einde toevoegen.